Monitör Arızaları ve Tamiri:
Hangi Sorun Onarılır?

Bu yazı hangi monitör arızaları için?

Harici masaüstü monitörleri iki farklı şekilde arızalanır ve ikisi aynı sayfada çözülmez. Bu yazının konusu, sorunun monitörün kendisinde olduğu tablodur: görüntü geliyor ama bozuk (titreme, çizgi, soluk ekran, renk lekesi) ya da monitör hiç açılmıyor. Monitör kusursuz çalışıyor ama ekran tamamen siyah kalıyor ve sinyalin bilgisayardan mı geldiğinden emin değilseniz, bu bir monitör arızası olmayabilir; o tabloyu monitör görüntü vermiyor rehberimizde adım adım ayırdık.

Monitör mü suçlu, yoksa görüntüyü üreten bilgisayar mı sorusunun en hızlı cevabı şudur: aynı monitörü başka bir cihaza (başka bir bilgisayar, bir dizüstü, hatta oyun konsolu) bağlayın. Arıza orada da aynen sürüyorsa sorun monitördedir ve bu yazı tam da onu anlatır. Başka cihazda görüntü tertemizse monitör büyük olasılıkla sağlamdır; sebep kabloda, giriş kaynağında ya da bilgisayarın ekran kartındadır.

Belirtiler ve monitörün hangi parçasını gösterdikleri

Monitörün arızası en çok şu dört tabloda kendini gösterir. Hiçbiri tek başına kesin teşhis değildir, ama her biri bakılacak yeri daraltır:

Bunlara eşlik edebilecek başka işaretler de vardır: ekranda sabit renk lekeleri, kenarlardan içeri yürüyen sararma ya da gölgeler, açılışta görüntünün birkaç saniye gelip kaybolması, menü tuşlarının yanıt vermemesi. Monitörden cızırtı, çıtırtı ya da yanık kokusu geliyorsa fişini hemen çekin ve bir daha çalıştırmayın; bu, denemeye devam edilecek bir belirti değildir.

Monitör mü, kaynak mı? Tek testle ayırın

Panel değiştirmeden önce sorulacak soru, bozulmanın monitörün içinde mi, yoksa ona gelen görüntüde mi olduğudur. Üç basit kontrol bunu büyük ölçüde netleştirir:

• Monitörün kendi menüsünü (OSD) açın. Çoğu monitörde yan ya da alt taraftaki tuşlarla açılan ayar menüsü, görüntüyü monitörün kendi elektroniği çizer. Menü tertemiz çıkıyor ama bilgisayar görüntüsü bozuksa sorun büyük olasılıkla girişte, kabloda ya da bilgisayardadır. Çizgiler ve lekeler menüde de varsa bozulma monitörün içindedir.
• Kabloyu çekip “sinyal yok” ekranına bakın. Kablo takılı değilken monitörün gösterdiği “Sinyal yok / No Signal” yazısı ya da gezinen logo da monitörün kendi ürettiği görüntüdür. Orada da çizgi ve bozulma varsa suçlu monitördür.
• Varsa dahili test desenini çalıştırın. Bazı monitörlerde, hiçbir cihaz bağlı değilken belirli tuş kombinasyonuyla açılan bir test ekranı (renk bantları) vardır. Kullanım kılavuzunda yazar. Test deseni bozuksa panel ya da panel elektroniği arızalıdır.

Bozulmanın bilgisayarın ekran kartından gelme ihtimalini de atlamayın; görüntü bozukluğu başka monitörde de sürüyorsa kaynak karttır. Bu ayrımı ekran kartı arızası belirtileri rehberimizde anlattık.

Hangi arıza onarılır, hangisi değişim ister?

Monitör, dışarıdan tek parça görünse de içeride ayrı ayrı parçalardan oluşur: panel, panele ışık veren arka aydınlatma, görüntüyü panele süren T-con kartı, elektriği düzenleyen güç kartı ve bunları birbirine bağlayan konnektörler. Arızanın hangisinde olduğu, onarımın mantıklı olup olmadığını belirler.

• Çoğu zaman onarılır: güç kartı ve üzerindeki yorulmuş kondansatörler, arka aydınlatma devresi ve LED şeritleri, T-con kartı, gevşeyen ya da oksitlenen iç konnektörler, harici adaptörlü modellerde adaptör. Titreme, soluk ekran, açılmama ve açılışta gelip giden görüntü gibi arızalar çoğunlukla bu grupta çıkar.
• Çoğu zaman değişim ister: panelin fiziksel olarak kırılması (içeride sıvı görünümlü leke, örümcek ağı gibi çatlaklar), ekranın büyük bölümüne yayılmış ölü piksel ya da yaygın ışık sızıntısı. Panel monitörün en pahalı parçasıdır; bu durumda onarım çoğu zaman yeni bir monitör almaya yaklaşır ve açıkça yeni monitör öneririz.

Önemli olan, panel değişimine karar vermeden önce arızanın gerçekten panelde olduğunu doğrulamaktır. Güç kartı ya da arka aydınlatma kaynaklı bir arızayı panel değişimiyle çözmeye çalışmak hem gereksiz masraf çıkarır hem de sorunu gidermez.

All-in-One ve dizüstü ekranlarında durum

All-in-One bilgisayarlarda ekran ile bilgisayar aynı gövdededir. Buradaki bir görüntü arızasında önce sorunun ekranda mı (panel, arka aydınlatma) yoksa bilgisayar tarafında mı (ekran kartı, anakart) olduğu ayrılır; panel değişebilir ama karar bu ayrımdan sonra verilir.

Dizüstü bilgisayarın ekranı ise ayrı bir monitör değil, cihazın bir parçasıdır ve arızası farklı ele alınır: panel ince, panel kablosu menteşeden geçer, arka aydınlatma anakarttan beslenir. Dizüstü panelinin çizgilenmesi, kırılması ya da değişimi için laptop ekranı kırıldı rehberimize bakın.

Evde güvenle yapabileceğiniz kontroller

• Güç kaynağını deneyin. Monitörü başka bir prize takın. Harici adaptörle çalışan modellerde adaptörün ışığına ve ısınmasına bakın; mümkünse aynı voltaj ve akım değerine sahip başka bir adaptörle deneyin. Açılmama ve yanıp sönme arızalarının önemli bir kısmı buradadır.
• Kabloyu ve girişi değiştirin. Başka bir görüntü kablosu takın ve monitörün menüsünden doğru girişi (HDMI 1, HDMI 2, DisplayPort) seçin. Monitör başka bir girişte kalmış olabilir.
• Fabrika ayarlarına dönün. Menüden fabrika ayarına dönmek, renk ve parlaklık ayarlarının kaçmasından doğan “bozuk görünen” tabloları düzeltebilir.
• Menü açılıyor mu, bakın. Monitörün kendi menüsünün açılıp açılmadığı, monitörün elektronik olarak canlı olup olmadığını gösteren en pratik testtir.

Bunların ötesine geçip monitörün kapağını açmayın. İçeride, fişten çekildikten sonra bile yüksek gerilim tutabilen kondansatörler vardır; bu hem tehlikelidir hem de panel ve arka aydınlatma gibi hassas parçalara kolayca kalıcı hasar verir. Kapağın açılması gereken her iş atölyede, boşaltma ve ölçümle yapılır.

Serviste ne yapıyoruz?

• Arızanın monitörde olduğunu doğruluyoruz. Monitör bilinen sağlam bir kaynakla ve kabloyla denenir, kendi menüsü ve varsa test deseni kontrol edilir; sorun kaynakta ya da kablodaysa monitör boşuna açılmaz.
• Güç girişinde ölçüm. Adaptör ya da iç güç kartının çıkışları ölçülür; monitöre doğru gerilimin gelip gelmediği ilk adımda ayrılır.
• Güç kartı ve kondansatörler. Şişmiş ya da değeri kaçmış kondansatörler ve güç katındaki arızalı bileşenler bulunup değiştirilir.
• Arka aydınlatma ve T-con. Soluk/karanlık ekranda arka aydınlatma akımı ve LED şeritleri; çizgi ve bant arızasında T-con kartı ve panel kabloları kontrol edilir.
• Panel kararı. Arıza panelin kendisindeyse, panelin bulunabilirliği ve maliyeti monitörün değeriyle karşılaştırılır; onarım mı yoksa yeni monitör mü mantıklı, açıkça söylenir.

Arıza tespiti ücretsizdir. Neyin arızalı olduğunu ve onarımın mantıklı olup olmadığını onayınızı almadan işleme geçmeden söyleriz.

Onarım mı, yeni monitör mü?

Kararı arızanın yeri, monitörün yaşı ve parçanın bulunabilmesi belirler. Güç kartı, kondansatör, arka aydınlatma ya da konnektör kaynaklı arızalarda onarım genellikle mantıklıdır. Panel kırığında, yaygın ölü pikselde ya da panelin bulunamadığı durumlarda onarım çoğu zaman yeni monitör almaya yaklaşır; bunu tespitten sonra açıkça söyler, kararı size bırakırız.

Yeni bir monitör düşünüyorsanız mağazamızdaki monitörlere göz atabilirsiniz. Arızalı monitörünüzü Çankaya’daki atölyemize getirebilir, Ankara’nın her yerinden kargoyla gönderebilir ya da belirtileri WhatsApp’tan yazıp önce bilgi alabilirsiniz.