Ekran Kartı Arızası Belirtileri:
Kart mı, Sürücü mü, Isı mı?

Belirtiler: hangisi kartı, hangisi başka bir şeyi gösterir?

Ekran kartı, görüntüyü üreten ve monitöre gönderen parçadır. Arızası da en çok görüntüde ve kartın en çok zorlandığı anlarda, yani oyunda, video işlerken ya da grafik yoğun programlarda kendini gösterir. En sık görülen dört belirti şunlardır:

Bunlara eşlik edebilecek başka işaretler de vardır: fanların sürekli tam devirde dönmesi ya da hiç dönmemesi, oyunlarda önceden olmayan takılmalar, masaüstünün yavaş ve düşük çözünürlükte açılması. Karttan ya da kasadan yanık kokusu geliyorsa bilgisayarı hemen kapatın ve fişini çekin; bu, denemeye devam edilecek bir belirti değildir.

Bilgisayar açılıyor ama ekrana hiç görüntü gelmiyorsa tablo farklıdır; monitör, kablo, bellek ve kart arasındaki ayrımı monitör görüntü vermiyor rehberimizde adım adım anlattık.

İlk ayrım: görüntü bozulması nerede başlıyor?

Kartı suçlamadan önce sorulacak ilk soru, bozulmanın ne zaman ortaya çıktığıdır:

• Bilgisayar açılırken, üretici logosunda ya da BIOS ekranında da noktalar ve çizgiler varsa henüz ne Windows ne de ekran kartı sürücüsü devrededir. Bu durumda sorun büyük olasılıkla donanımdadır: kartın belleği, grafik çipinin lehimleri ya da monitöre giden yol.
• Bozulma yalnız Windows açıldıktan sonra, özellikle oyunda ya da grafik yoğun işlerde görünüyorsa sürücü, aşırı ısınma ve hız aşırtma da aynı görüntüyü üretebilir. Aşağıdaki kontroller önce bu ihtimalleri eler.

İkinci basit test ekran görüntüsüdür. Bozulma görünürken ekranın görüntüsünü alın ve başka bir cihazda açın. Çizgiler ekran görüntüsünde de varsa bozulma kartın ürettiği görüntünün içindedir; sebep kart, sürücü ya da ısıdır. Ekran görüntüsü temizse sorun görüntünün monitöre taşındığı yoldadır: kablo, monitörün kendisi ya da kartın çıkışı. Monitörü başka bir bilgisayarla denemek bu ayrımı kesinleştirir.

Evde güvenle yapabileceğiniz kontroller

• Kabloyu ve çıkışı değiştirin. Başka bir görüntü kablosu ve kartın başka bir çıkışı (HDMI yerine DisplayPort gibi) çizgi ve titremenin sık rastlanan sebeplerini tek hamlede eler.
• Sürücüyü temiz kurun. Bir güncellemeden sonra başlayan bozulmada ya da kararıp geri gelen ekranda sürücü kaldırılır ve kartın üreticisinin sitesinden güncel sürüm kurulur; kurulumdaki temiz kurulum seçeneği eski ayarları ve kalıntıları da siler. Sorun yeni sürümle başladıysa bir önceki sürüme dönmek de denenebilir.
• Hız aşırtmayı geri alın. Kartta ya da bellekte hız aşırtma yaptıysanız, üretici yazılımlarındaki hazır performans modları dahil, her şeyi varsayılana döndürün.
• Sıcaklığı izleyin. Ücretsiz izleme programlarıyla oyun sırasında kartın sıcaklığına ve fan devrine bakın. Sıcaklık kısa sürede tırmanıyor ve bozulma tam o sırada başlıyorsa sorun soğutmadadır: toz, kuruyan termal macun ya da dönmeyen bir fan.
• Kartın yuvasını ve ek güç kablolarını kontrol edin. Bilgisayar kapalı ve fişten çekiliyken kartın yuvasına tam oturduğuna, ek güç kablolarının sonuna kadar takılı olduğuna bakın. Güç konnektöründe kararma, erime ya da yanık izi görürseniz kartı bir daha çalıştırmayın.
• Anakartın görüntü çıkışını deneyin. İşlemcinizin dahili grafik birimi varsa, kart çıkarılıp monitör anakarttaki çıkışa bağlandığında görüntünün düzelmesi sorunun kartta olduğunu gösterir. Kasayı açmaya alışkın değilseniz kartı sökme işini statik elektrik riski nedeniyle servise bırakın.

Oyunda kapanma şikâyetinde güç kaynağını atlamayın. Kart en çok güç çektiği anda yetersiz ya da yorulmuş bir güç kaynağı sistemi kapatır ve arıza kartta sanılır. Güç kaynağının kartı kaldırıp kaldırmadığını güç kaynağı seçimi rehberimizde anlattık.

Kod 43 ve kararıp geri gelen ekran

Aygıt Yöneticisi’nde ekran kartının yanında sarı bir ünlem ve Kod 43 görmek, Windows’un kartı tanıdığını ama kart bir sorun bildirdiği için durdurduğunu anlatır. Bu kod tek başına kartın bozulduğunu kanıtlamaz: bozuk bir sürücü kurulumu ya da yarım kalmış bir güncelleme de aynı kodu verebilir. Sürücü temiz kurulduktan sonra da kod geri geliyorsa ve kart başka bir bilgisayarda da aynı hatayı veriyorsa sorun donanımdadır.

Ekranın bir iki saniye kararıp geri gelmesi, ardından sürücünün yanıt vermeyi durdurup kurtarıldığını söyleyen bir bildirim, Windows’un takılan sürücüyü yeniden başlattığını gösterir. Seyrek oluyor ve belli bir programa bağlıysa önce sürücüye bakılır. Yük altında sıklaşıyor, kart ısındıkça artıyor ve sonunda mavi ekrana dönüyorsa ısı ve donanım öne çıkar; bu durumda görülen VIDEO_TDR_FAILURE kodunu mavi ekran rehberimizde diğer kodlarla birlikte anlattık.

Dizüstü bilgisayarlarda ekran kartı arızası

Çoğu dizüstünde ekran kartı takılıp çıkarılan ayrı bir kart değildir; grafik çipi ve belleği doğrudan anakarta lehimlidir. Bu yüzden dizüstünde ekran kartı arızası, anakart onarımı demektir.

Ayrı ekran kartı olan dizüstülerin çoğunda işlemcinin içinde ikinci bir grafik birimi de bulunur. Ayrı kart arızalandığında bazı modeller bu dahili birimle açılmaya devam eder: masaüstü normal görünür ama oyunlar açılmaz ya da çok düşük performansla çalışır, Aygıt Yöneticisi’nde ayrı kart hiç görünmez ya da ünlemle görünür. Bazı modellerde harici monitör çıkışı doğrudan ayrı karta bağlı olduğu için harici ekran da çalışmaz.

Dizüstünde en sık tetikleyici ısıdır. Tozlanan soğutucu ve kuruyan termal macun grafik çipini her oyunda sınırına kadar ısıtır; zamanla çipin altındaki lehimler yorulur. Oyun sırasında fan sesi, ısınma ve performans düşüşü görüyorsanız, arıza başlamadan yapılan bakım en küçük işlemle kurtulmanın yoludur. Isınmanın sebeplerini laptop neden aşırı ısınır rehberimizde anlattık.

Fırında ısıtma ve benzeri kestirmeler

İnternette ekran kartını fırında ısıtmayı ya da çipi ısı tabancasıyla ısıtmayı öneren anlatımlar dolaşır. Bu yöntem bazen kartı kısa bir süre çalıştırsa da onarım değildir: lehimlerin neden yorulduğunu gidermez, kart üzerindeki plastik parçalara ve diğer bileşenlere zarar verebilir ve onarılabilecek bir kartı onarılamaz hâle getirebilir.

Kartı sürekli düşük performans moduna almak ya da üzerine ek fan bağlamak da aynı sınıftadır: belirtiyi bir süre bastırır, arızayı gidermez. Arıza bu sırada ilerlemeye devam eder.

Serviste ne yapıyoruz?

• Arızanın gerçekten kartta olduğunu doğruluyoruz. Masaüstü kart bilinen sağlam bir sistemde, sağlam bir güç kaynağı ve monitörle denenir, sürücü temiz kurulur. Dizüstünde harici monitör ve dahili grafik birimiyle karşılaştırma yapılır. Sorun güç kaynağında, kabloda ya da yuvadaysa kart boşuna değiştirilmez.
• Yük ve sıcaklık testi. Kart yük altında çalıştırılır, sıcaklığı ve belleği izlenir; arızanın ısıyla mı geldiği, belli bir yükte mi başladığı ayrılır.
• Kart üzerinde ölçüm. Kartın güç katındaki bileşenler ölçülür, termal kamerayla ısınan ya da kısa devre yapan nokta aranır.
• Onarım. Sorun soğutmadaysa fan ve soğutucu temizlenir, termal macun ve termal pedler yenilenir. Güç katında arızalı bir bileşen varsa değiştirilir. Grafik çipinin lehimlerinde sorun varsa çipin yeniden lehimlenmesi ya da çip değişimi değerlendirilir.
• Test. Onarımdan sonra kart yeniden yük altında denenir; görüntü, sıcaklık ve kararlılık kontrol edilmeden teslim edilmez.

Arıza tespiti ücretsizdir. Tespitten sonra neyin arızalı olduğunu ve onarımın mantıklı olup olmadığını açıkça söylüyoruz; onayınız olmadan işlem başlamaz.

Onarım mı, yeni kart mı?

Kararı kartın yaşı, arızanın yeri ve parçanın bulunup bulunmaması belirler. Arıza fanda, soğutmada ya da güç katındaki bir bileşendeyse onarım genellikle mantıklıdır. Grafik çipinin kendisi arızalıysa, yedek çip bulunamıyorsa ya da onarım masrafı kartın bugünkü değerine yaklaşıyorsa bunu açıkça söyler, kararı size bırakırız. Dizüstünde karşılaştırma kartla değil, cihazın tamamıyla yapılır.

Yeni kart düşünüyorsanız güç kaynağınızın ve kasanızın yeni kartı kaldırıp kaldırmadığına bakmak gerekir; bunu ekran kartı seçimi rehberimizde anlattık. Mağazamızdaki ekran kartlarına buradan ulaşabilirsiniz.

Ekran kartı arızasından şüphelendiğiniz bilgisayarınızı Çankaya’daki atölyemize getirebilir, Ankara’nın her yerinden kargoyla gönderebilir ya da belirtileri WhatsApp’tan yazıp önce bilgi alabilirsiniz.