Bilgisayardan Gelen Sesler
Ne Anlama Gelir?

Sesi kaynağına göre ayırın

Teşhisin ilk adımı sesin nereden geldiğini belirlemektir. Kasa açıkken (fişi çekmeden, dikkatli şekilde) sesin yönünü dinlemek çoğu zaman yeterlidir. Kabaca dört kaynak vardır:

Tıkırtı: en acil belirti

Mekanik diskten gelen düzenli aralıklı tıkırtı, okuma kafasının doğru konumu bulamadığını ve tekrar tekrar denediğini gösterir. Bu, diskin fiziksel olarak arızalandığı anlamına gelir.

Bu durumda kritik olan şudur: her açma denemesi durumu kötüleştirir. Kafa, disk yüzeyine temas ederek manyetik tabakayı çizebilir ve çizilen bölgedeki veri kalıcı olarak kaybolur. Yani "bir kere daha deneyeyim, belki açılır" yaklaşımı doğrudan veri kaybına yol açar.

Doğru hamle: cihazı kapatın, yeniden açmayın, disk üzerinde hiçbir onarım programı çalıştırmayın. Veri sizin için değerliyse diski profesyonel ortamda değerlendirmek gerekir. Yapılması ve özellikle yapılmaması gerekenleri veri kurtarma rehberimizde ayrıntılı anlattık.

SSD'ler hareketli parça içermez, dolayısıyla ses çıkarmazlar. Sisteminizde tıkırtı duyuyorsanız kaynak mutlaka mekanik bir diskdir.

Fan sesleri

Uğultu ve sürekli yüksek devir

Fanlar yük altında hızlanır; bu normaldir. Anormal olan, boştayken bile yüksek devirde çalışmalarıdır. Sebep neredeyse her zaman sıcaklıkların yüksek olmasıdır: toz birikimi hava akışını keser, kuruyan termal macun ısı transferini bozar. Sistem soğutamadığı için fanları sürekli çalıştırır.

Çözüm iç temizlik ve gerekiyorsa termal macun yenilemesidir; nasıl yapıldığını ve nelerden kaçınılması gerektiğini temizlik rehberimizde adım adım yazdık.

Takırtı ve tıngırtı

Fan kanadına değen bir kablo, en sık ve en kolay çözülen sebeptir. Kasayı açıp kabloları fan yolundan uzaklaştırmak sorunu anında bitirir. Kanatlara yapışmış toz topakları da dengesizlik yaratıp benzer ses üretir.

Öğütme veya sürtünme sesi

Fan yatağı aşınmıştır. Ses zamanla artar ve sonunda fan tamamen durur. Duran fan, ısınmaya ve ardından kapanmalara yol açar. Fan değişimi görece basit ve ekonomik bir işlemdir; bekletmenin bir faydası yoktur.

Aralıklı hızlanma-yavaşlama

Fanın sürekli devir değiştirmesi, sıcaklığın eşik değerinde gidip gelmesinden kaynaklanır. BIOS'taki fan eğrisi ayarlarıyla yumuşatılabilir, ancak altta yatan sebep genelde yine yetersiz soğutmadır.

Elektriksel sesler

Güç kaynağından cızırtı

Bu kategori ciddiye alınmalıdır. Güç kaynağından gelen belirgin cızırtı, çatırtı veya yanık kokusuyla birlikte gelen ses, cihazı derhal kullanmayı bırakmanız gereken bir durumdur. Arızalı bir güç kaynağı yalnızca kendisi bozulmakla kalmaz, beslediği bileşenlere de zarar verebilir; ayrıntıları güç kaynağı rehberimizde ele aldık.

Bobin sesi

Ekran kartından veya anakarttan, özellikle yüksek kare hızı üretilirken gelen ince, yüksek frekanslı cızırtı "bobin sesi" olarak bilinir. Elektriksel bileşenlerin titreşiminden kaynaklanır. Rahatsız edici olabilir ama genellikle bir arıza belirtisi değildir ve donanıma zarar vermez.

Açılış bip kodları

Anakart, açılış testinde bir sorun tespit ederse bunu bip sesleriyle bildirir. Bu bir arıza sesi değil, doğrudan bir teşhis mesajıdır ve okunmayı bekler.

• Tek kısa bip: Genelde her şeyin yolunda olduğunu belirtir.
• Tekrarlayan kısa bipler: Sıklıkla bellek sorununa işaret eder. Modülleri çıkarıp yeniden oturtmak ilk adımdır.
• Uzun ve kısa bip kombinasyonları: Genelde ekran kartı tarafını gösterir.
• Sürekli bip: Güç veya bellek kaynaklı ciddi bir sorun.

Kodların tam karşılığı üreticiye göre değişir ve anakart kılavuzunda yer alır. Modern anakartların çoğunda ayrıca durum LED'leri bulunur; hangi bileşende takıldığını doğrudan gösterir. Cihaz hiç açılmıyorsa açılmama rehberimizdeki akışı izleyebilirsiniz.

Optik sürücü ve diğer sesler

Optik sürücüden gelen sesler genelde disk okuma denemesinden kaynaklanır ve içinde disk yoksa sürücü devre dışı bırakılabilir. Kasadan gelen genel titreşim sesi ise gevşemiş bir panel veya yanlış sabitlenmiş bir bileşenden kaynaklanabilir; vidaların sıkılığını kontrol etmek yeterlidir.

Hangi ses beklemeye gelmez?

• Disk tıkırtısı — En acil. Cihazı kapatın, veri önceliğinizse açmayın.
• Güç kaynağından cızırtı veya yanık kokusu — Kullanmayı bırakın.
• Fandan öğütme sesi — Fan durmadan önce değiştirin.
• Açılışta bip kodu — Sistem zaten çalışmıyordur; kodu not edin.

Servisimizde ses kaynaklı şikâyetlerde önce sesi kaynağında dinliyor, ardından ilgili bileşeni test ediyoruz. Disk kaynaklı seslerde ilk önceliğimiz veri güvenliği; müdahaleden önce diski değerlendiriyor ve gereksiz açma denemesi yapmıyoruz.